Tần suất kiểm tra đồ bảo hộ cách điện phụ thuộc vào yếu tố nào?

Trong công việc liên quan đến điện, một vết nứt nhỏ hay dấu hiệu lão hóa trên đồ bảo hộ cũng có thể làm thay đổi mức độ an toàn khi sử dụng. Do đó, tần suất kiểm tra đồ bảo hộ cách điện cần được xác định dựa trên nhiều yếu tố thay vì chỉ căn cứ vào thời gian đã sử dụng. Hiểu đúng các yếu tố này giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát rủi ro hiệu quả hơn. 

Quy định, tiêu chuẩn về tần suất kiểm tra đồ bảo hộ cách điện

Tại Việt Nam, việc kiểm định đồ bảo hộ cách điện tuân theo Thông tư 33/2015/TT-BCT của Bộ Công Thương đối với các thiết bị thuộc danh mục bắt buộc như sào cách điện. Tuy nhiên, hoàn toàn không có một chu kỳ kiểm định cố định duy nhất nào được áp dụng chung cho mọi loại trang thiết bị PPE. Thời hạn thử nghiệm thực tế sẽ phụ thuộc vào từng nhóm vật tư đặc thù và các khuyến cáo từ tài liệu của nhà sản xuất.

Riêng với các vật dụng bằng cao su như găng tay, ủng và thảm cách điện, quy trình thử nghiệm phải bám sát các tiêu chuẩn kỹ thuật riêng biệt. Doanh nghiệp cần đối chiếu trực tiếp với hệ thống Tiêu chuẩn Quốc gia (TCVN 5586, TCVN 5589) hoặc các tiêu chuẩn quốc tế uy tín như IEC 60903, IEC 61111 và ASTM D120.

Theo văn bản an toàn điện lực hiện hành, chu kỳ kiểm định định kỳ theo nhà sản xuất không được vượt quá 36 tháng đối với thiết bị thông thường. Thay vì áp dụng máy móc một mốc thời gian, doanh nghiệp phải xây dựng quy trình kết hợp: bắt buộc kiểm tra ngoại quan trước mỗi lần dùng và thực hiện thử nghiệm chuyên sâu theo đúng tiêu chuẩn của từng sản phẩm.

Tần suất kiểm tra đồ bảo hộ cách điện phụ thuộc vào những yếu tố nào?

Tần suất kiểm tra và thử nghiệm đồ bảo hộ cách điện không cố định mà thay đổi linh hoạt dựa trên các yếu tố chính sau:

1. Cường độ và tần suất sử dụng thực tế

Mức độ thao tác hàng ngày ảnh hưởng trực tiếp và mạnh mẽ đến tốc độ hao mòn cơ học của đồ bảo hộ cách điện. Những kỹ sư hoặc công nhân thi công liên tục trên lưới điện sẽ khiến thiết bị phải chịu áp lực rất lớn từ lực kéo giãn, ma sát với dụng cụ, bụi bẩn và sự ăn mòn của mồ hôi. Vì rủi ro rách, thủng hay biến dạng xảy ra cực kỳ nhanh chóng, nhóm thiết bị làm việc với cường độ cao này bắt buộc phải tuân thủ lịch kiểm tra thử nghiệm khắt khe với tần suất 06 tháng/lần.

Bên cạnh việc thử nghiệm định kỳ, người lao động cần tăng cường tự kiểm tra ngoại quan và thổi khí găng tay trước mỗi ca làm việc. Quá trình này cần rà soát toàn bộ bề mặt, đặc biệt tập trung vào các vị trí dễ bị tổn thương nhất như vùng đầu ngón, kẽ ngón và phần cổ tay.

Ngược lại, nhóm đồ bảo hộ lưu kho dự phòng hoặc ít được sử dụng có rủi ro hư hỏng vật lý thấp hơn, do đó chu kỳ đánh giá có thể giãn ra tối đa 12 tháng/lần. Mặc dù ít chịu tác động cơ học, vật liệu cao su vẫn tự lão hóa theo thời gian do nhiệt độ và độ ẩm, vì vậy tần suất dùng thấp tuyệt đối không phải là lý do để miễn trừ kiểm tra.

2. Môi trường làm việc và điều kiện lưu trữ

Môi trường thi công khắc nghiệt với nhiệt độ cao, tia cực tím (UV), hoặc không khí chứa nhiều hơi hóa chất và dầu mỡ sẽ đẩy nhanh tốc độ phá hủy liên kết phân tử của vật liệu cao su. Vì sự xuống cấp diễn ra cực nhanh, thiết bị dùng trong điều kiện này đòi hỏi phải rà soát ngoại quan vô cùng khắt khe trước mỗi ca làm việc. Thậm chí, doanh nghiệp nên chủ động rút ngắn chu kỳ kiểm định dòng rò xuống dưới mốc 06 tháng/lần để đảm bảo an toàn tối đa.

Bên cạnh đó, việc lưu kho bãi kém lý tưởng như không gian bí bách, ẩm mốc hoặc nhiệt độ phòng vượt quá 35°C sẽ khiến vật liệu âm thầm lão hóa. Nếu thiết bị bị cất giữ từ 12 - 18 tháng trong điều kiện bảo quản xấu, khả năng cách điện sẽ suy giảm nghiêm trọng và dễ dàng bị đánh thủng dù bề ngoài trông vẫn như mới.

3. Loại thiết bị và cấp điện áp làm việc

Cấu tạo vật lý và cấp điện áp vận hành quyết định trực tiếp đến chu kỳ rà soát an toàn. Các thiết bị thao tác trên lưới điện trung và cao thế (thuộc Class 1, 2, 3, 4) phải chịu áp lực điện trường cực mạnh và rủi ro phóng hồ quang lớn. Ở mức điện áp này, một sự sụt giảm cách điện nhỏ nhất cũng có thể gây hậu quả chí mạng. Do đó, chúng yêu cầu tần suất giám sát khắt khe hơn hẳn so với nhóm thiết bị dùng cho dòng hạ thế (Class 0, 00).

Đồng thời, sự khác biệt về kết cấu của từng dòng sản phẩm cũng đòi hỏi tần suất và phương pháp kiểm tra riêng biệt:

• Găng tay cách điện: Có thiết kế mỏng, phải uốn cong liên tục nên rủi ro bị đâm thủng cao nhất. Bắt buộc phải tự test bằng cách bơm/thổi khí hàng ngày trước mỗi ca làm việc.
• Ủng cách điện: Chịu tải trọng cơ thể và ma sát với nền đất, cần rà soát kỹ ngoại quan phần đế, mũi và gót.
• Thảm và sào cách điện: Kết cấu dày dặn, cứng cáp nên rủi ro hao mòn cơ học diễn ra chậm hơn. Tuy nhiên, sào là dụng cụ đặc thù nên bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt lịch kiểm định kỹ thuật theo quy định hiện hành thay vì chỉ quan sát bằng mắt.

4. Khuyến cáo từ nhà sản xuất

Hướng dẫn kỹ thuật đi kèm sản phẩm là căn cứ quan trọng để xác định cách sử dụng, bảo quản và kiểm tra đồ bảo hộ cách điện. Nhà sản xuất có thể quy định cụ thể về điều kiện nhiệt độ, độ ẩm, hóa chất cần tránh, phương pháp vệ sinh, chu kỳ kiểm tra hoặc thời hạn sử dụng tùy từng sản phẩm. Do đó, doanh nghiệp cần đọc kỹ tài liệu kỹ thuật và không nên tự áp dụng một mốc tuổi thọ chung như 2 - 3 năm hoặc 5 năm cho tất cả thiết bị.

Thời gian sử dụng thực tế còn phụ thuộc vào vật liệu, thiết kế, tần suất sử dụng và điều kiện bảo quản. Nếu nhà sản xuất quy định thời hạn sử dụng hoặc yêu cầu loại bỏ sau một khoảng thời gian nhất định, cần tuân thủ đúng hướng dẫn đó. Đặc biệt, thiết bị đã nứt, rách, biến dạng hoặc không đạt yêu cầu thử nghiệm phải được loại khỏi sử dụng ngay, không chờ đến kỳ kiểm tra tiếp theo.

Dấu hiệu cần kiểm tra đột xuất và hướng dẫn bảo quản chuẩn

Bên cạnh lịch kiểm tra được xây dựng theo từng loại thiết bị và điều kiện sử dụng, doanh nghiệp cần chủ động đánh giá lại PPE khi xuất hiện dấu hiệu bất thường hoặc sau sự cố có khả năng ảnh hưởng đến khả năng bảo vệ. Đây là bước quan trọng để phát hiện rủi ro giữa các kỳ kiểm tra định kỳ.

Dấu hiệu cần kiểm tra hoặc loại bỏ ngay PPE cách điện

Người sử dụng nên ngừng sử dụng và cách ly thiết bị khi phát hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Hư hỏng vật lý: Có vết cắt, thủng, rách, nứt, xước sâu, bong tróc hoặc biến dạng trên bề mặt.
• Suy giảm vật liệu: Cao su bị chai cứng, giòn, mất độ đàn hồi, phồng rộp hoặc xuất hiện dấu hiệu lão hóa bất thường.
• Tác động của nhiệt và hóa chất: Thiết bị bị cháy sém, co rúm, biến dạng hoặc tiếp xúc với dầu, dung môi, hóa chất có khả năng ảnh hưởng đến vật liệu.
• Sau sự cố điện: Thiết bị từng chịu tác động của hồ quang, phóng điện, quá nhiệt hoặc sự cố bất thường cần được đánh giá trước khi sử dụng lại.
• Không đạt thử nghiệm: Nếu kết quả thử nghiệm hoặc kiểm định không đáp ứng yêu cầu, thiết bị phải được loại khỏi sử dụng theo quy trình quản lý của doanh nghiệp.

Không nên tiếp tục sử dụng thiết bị chỉ vì chưa đến kỳ kiểm tra nếu đã xuất hiện một trong các dấu hiệu trên.

Hướng dẫn bảo quản đồ bảo hộ cách điện

Bảo quản đúng cách giúp hạn chế lão hóa và duy trì tình trạng thiết bị giữa các lần kiểm tra. Doanh nghiệp nên:

• Vệ sinh theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất, tránh dung môi hoặc hóa chất không tương thích.
• Cất giữ ở nơi sạch, khô, thoáng, tránh ánh nắng trực tiếp và nguồn nhiệt.
• Không gập, ép, cuộn hoặc để vật nặng, vật sắc nhọn đè lên thiết bị.
• Tách biệt PPE cách điện khỏi dầu mỡ, axit, dung môi và các tác nhân có thể làm hỏng vật liệu.
• Ghi nhận ngày nhập kho, ngày sử dụng, lịch kiểm tra và kết quả đánh giá để dễ dàng theo dõi tình trạng từng thiết bị.

Như vậy, tần suất kiểm tra đồ bảo hộ cách điện cần được kết hợp với kiểm tra trước khi sử dụng, đánh giá bất thường và bảo quản đúng quy trình. Cách quản lý này giúp doanh nghiệp phát hiện sớm nguy cơ suy giảm khả năng bảo vệ và hạn chế việc đưa thiết bị không còn đảm bảo an toàn trở lại hiện trường.

Lời kết

Không có một mốc thời gian duy nhất áp dụng cho mọi thiết bị, vì tần suất kiểm tra đồ bảo hộ cách điện cần được xác định theo loại PPE, mức độ sử dụng, môi trường làm việc và hướng dẫn của nhà sản xuất. Chủ động kiểm tra, phát hiện sớm dấu hiệu bất thường và bảo quản đúng cách sẽ giúp duy trì khả năng bảo vệ trong suốt quá trình sử dụng. An Việt mong rằng những thông tin trên sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng quy trình kiểm tra phù hợp, góp phần nâng cao an toàn cho người lao động khi làm việc với điện!

Ngoài ra, nếu bạn cần trang bị bảo hộ khác từ giày cách điện, ủng cách điện, găng tay,.... hãy liên hệ Bảo Hộ An Việt qua hotline 0968 745 799- 0975 605 788- 097 999 1328- 0979 716 676 để được hỗ trợ nhanh chóng!

Xem thêm:

An toàn điện khi làm việc gần đường dây cao thế: Cách chọn đồ bảo hộ

Thẻ an toàn điện là gì? Những quy định và cách sử dụng đúng

Hồ quang điện là gì? Tìm hiểu cơ chế, ứng dụng và đảm bảo ATLĐ