An toàn điện khi làm việc gần đường dây cao thế: Cách chọn đồ bảo hộ

Thi công trong khu vực có đường dây cao thế luôn tiềm ẩn nguy cơ phóng điện, điện giật, hồ quang và tai nạn do máy móc xâm phạm vùng nguy hiểm. Vì vậy, an toàn điện khi làm việc gần đường dây cao thế không chỉ phụ thuộc vào khoảng cách mà còn cần quy trình kiểm soát rủi ro và trang bị bảo hộ (PPE) phù hợp. Cùng An Việt tìm hiểu những nguyên tắc quan trọng để bảo vệ người lao động trong môi trường này!

Nhận diện các rủi ro tiềm ẩn xung quanh khu vực lưới điện

Thi công gần khu vực lưới điện là một môi trường phức tạp, tiềm ẩn vô số nguy hiểm xuất phát từ nguồn điện, thiết bị cơ giới và cả điều kiện ngoại cảnh. Để bảo vệ người lao động và tránh các sự cố thương tâm, việc chủ động khảo sát hiện trường và nhận diện chính xác các rủi ro trước khi triển khai công việc là bước nền tảng bắt buộc. Dưới đây là những mối nguy cơ bản cần đặc biệt lưu ý:

• Phóng điện qua không khí: Điện cao thế có thể tạo hồ quang khi người, vật dẫn điện hoặc thiết bị tiến quá gần phần mang điện dù không tiếp xúc trực tiếp. Các vật dài như thang, thanh thép, ống kim loại đặc biệt cần được kiểm soát.
• Máy móc xâm phạm vùng nguy hiểm: Cần cẩu, xe nâng, máy xúc, giàn giáo và tải nâng có thể vượt quá giới hạn an toàn trong quá trình di chuyển, quay hoặc nâng hạ.
• Dây dẫn thay đổi vị trí: Gió làm dây dao động, nhiệt độ cao khiến dây giãn và võng, làm khoảng cách thực tế với thiết bị thay đổi so với lúc khảo sát.
• Thời tiết bất lợi: Mưa lớn, sương mù, gió mạnh hoặc giông sét làm giảm tầm nhìn và khả năng kiểm soát thao tác, từ đó gia tăng nguy cơ sự cố.
• Điện áp bước, điện áp tiếp xúc: Khi dây điện đứt rơi xuống đất hoặc thiết bị bị nhiễm điện, dòng điện có thể lan truyền qua mặt đất, gây nguy hiểm cho người đứng gần hoặc chạm vào kết cấu nhiễm điện.

Hướng dẫn chọn đồ bảo hộ khi làm việc gần đường dây cao thế

Trong công tác bảo trì và thi công lưới điện, trang thiết bị bảo hộ cá nhân (PPE) đóng vai trò là lá chắn phòng thủ cuối cùng bảo vệ tính mạng người lao động. Để đảm bảo an toàn điện khi làm việc gần đường dây cao thế, việc trang bị PPE tuyệt đối không được dựa trên cảm tính mà phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hoặc các tiêu chuẩn quốc tế uy tín.

Dưới đây là các tiêu chí quan trọng khi lựa chọn những thiết bị bảo hộ thiết yếu:

1. Mũ bảo hộ cách điện

Mũ bảo hộ cách điện nên sử dụng vỏ làm từ vật liệu không dẫn điện như ABS hoặc HDPE, vừa hạn chế nguy cơ điện truyền qua đầu vừa có khả năng chống va đập trong quá trình làm việc. Khi thi công gần đường dây cao thế, nên ưu tiên mũ đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật phù hợp, kết hợp kính chắn mặt hoặc kính bảo hộ có khả năng chống tia hồ quang, bụi và mảnh văng. Theo ANSI/ISEA Z89.1, Class E được thiết kế cho môi trường có nguy cơ điện cao và được thử nghiệm ở mức 20.000V.

Tuy nhiên, Class E không đồng nghĩa với việc mũ có thể tiếp xúc trực tiếp với nguồn điện. Người lao động vẫn phải giữ khoảng cách an toàn, sử dụng kính đúng cấp bảo vệ và tuân thủ đầy đủ quy trình kiểm soát rủi ro điện tại công trường.

2. Găng tay cách điện

Găng tay cách điện là PPE quan trọng giúp giảm nguy cơ dòng điện truyền qua cơ thể khi người lao động thao tác hoặc làm việc trong khu vực có nguy cơ điện. Khi lựa chọn, cần căn cứ vào điện áp và điều kiện công việc, ưu tiên sản phẩm đáp ứng IEC 60903; Các cấp Class 00, 0, 1, 2, 3,... có giới hạn điện áp sử dụng khác nhau; cần đối chiếu đúng điện áp tối đa do tiêu chuẩn và nhà sản xuất quy định, không tự suy diễn cấp găng theo điện áp của hệ thống điện.

Trước mỗi lần sử dụng, cần kiểm tra kỹ bề mặt găng để phát hiện vết cắt, thủng, lão hóa hoặc biến dạng. Khi có nguy cơ tiếp xúc với vật sắc nhọn, nên kết hợp găng da bảo vệ bên ngoài theo hướng dẫn phù hợp; đồng thời thực hiện kiểm tra, thử nghiệm định kỳ theo tiêu chuẩn và quy định áp dụng để duy trì khả năng cách điện.

3. Giày và ủng cách điện

Giày và ủng cách điện tạo thêm lớp cách ly giữa bàn chân với mặt đất, đặc biệt hữu ích khi làm việc trong môi trường có nền ẩm hoặc nguy cơ rò điện. Nên ưu tiên sản phẩm có đế cao su hoặc vật liệu cách điện chuyên dụng, hạn chế thành phần kim loại; mũi composite có thể được lựa chọn thay mũi thép khi cần chống va đập nhưng vẫn phải đáp ứng yêu cầu bảo vệ cơ học. Với ủng, cao su cách điện liền mạch giúp hạn chế nước xâm nhập và phù hợp hơn với môi trường ẩm ướt.

Khi lựa chọn, cần kiểm tra tiêu chuẩn áp dụng, điện áp thử nghiệm và giới hạn sử dụng do nhà sản xuất công bố; với giày bảo hộ có yêu cầu cách điện, có thể tham khảo ASTM F2413 và ký hiệu EH khi sản phẩm được chứng nhận theo tiêu chuẩn này. Tuy nhiên, giày hoặc ủng cách điện chỉ là lớp bảo vệ bổ sung, không thay thế việc cắt điện, cô lập nguồn và duy trì khoảng cách an toàn khi làm việc gần đường dây cao thế.

4. Quần áo chống hồ quang điện

Quần áo chống hồ quang điện cần được lựa chọn dựa trên đánh giá năng lượng hồ quang tại vị trí làm việc thay vì chỉ dựa vào cấp điện áp. Trang phục thường sử dụng vải chống cháy lan như aramid, modacrylic hoặc cotton FR, có khả năng hạn chế cháy lan và giảm truyền nhiệt khi xảy ra hồ quang. Khi lựa chọn, nên kiểm tra các tiêu chuẩn như IEC 61482-2 hoặc ASTM F1506, đồng thời đối chiếu chỉ số ATPV/ELIM (cal/cm²) với mức bảo vệ cần thiết.

Nếu làm việc ngoài trời, gần đường giao thông hoặc khu vực có máy móc cơ giới, quần áo có thể kết hợp dải phản quang để tăng khả năng nhận diện ban ngày và ban đêm. Dải phản quang nên phù hợp với tiêu chuẩn EN ISO 20471 khi yêu cầu hiển thị cao; các chi tiết khóa kéo, nút và phụ kiện cũng cần tương thích với yêu cầu của trang phục chống hồ quang. Không nên sử dụng quần áo polyester, nylon thông thường trong khu vực có nguy cơ hồ quang vì vật liệu có thể cháy hoặc nóng chảy khi gặp nhiệt lượng lớn.

5. Thiết bị cảnh báo điện áp và phụ kiện hỗ trợ

Bên cạnh các trang bị PPE bảo vệ trực tiếp như mũ, găng tay, giày ủng và quần áo chống hồ quang, người lao động cần bổ sung thiết bị hỗ trợ để tăng khả năng nhận biết nguy hiểm và kiểm soát thao tác. Đây là lớp bảo vệ bổ sung, góp phần nâng cao an toàn điện khi làm việc gần đường dây cao thế nhưng không thay thế khoảng cách an toàn hay quy trình cô lập nguồn. Cụ thể:

• Thiết bị cảnh báo điện áp: Có thể gắn trên mũ hoặc quần áo, phát tín hiệu âm thanh, rung hoặc đèn khi phát hiện trường điện vượt ngưỡng thiết kế. Ưu tiên vỏ nhựa cách điện, kiểm tra pin và chức năng trước khi dùng.
• Sào cách điện: Thường dùng vật liệu composite cách điện, phải phù hợp cấp điện áp, chiều dài và công việc; kiểm tra bề mặt sạch, khô, không nứt hoặc cháy xém.
• Thảm cách điện: Sử dụng cao su cách điện chuyên dụng, lựa chọn theo tiêu chuẩn và điện áp thử nghiệm tương ứng.
• Dây đai chống rơi: Ưu tiên dây đai toàn thân bằng sợi tổng hợp, có điểm kết nối chắc chắn; không xem đây là phương tiện cách điện.

Lưu ý về việc bảo quản và kiểm tra định kỳ trang thiết bị bảo hộ cá nhân

Trang thiết bị bảo hộ điện chỉ phát huy hiệu quả khi được duy trì đúng tình trạng kỹ thuật trong suốt quá trình sử dụng. Vì vậy, bên cạnh việc lựa chọn PPE phù hợp, người lao động cần thực hiện đồng thời bảo quản đúng cách, kiểm tra trước khi dùng và thử nghiệm định kỳ. Đây là một phần quan trọng trong việc duy trì an toàn điện khi làm việc gần đường dây cao thế, đặc biệt với các thiết bị có chức năng cách điện.

• Bảo quản đúng điều kiện: Găng tay, ủng, thảm và dụng cụ cách điện nên được cất tại nơi khô, sạch, thoáng, tránh ánh nắng trực tiếp, nguồn nhiệt, dầu mỡ và hóa chất. Riêng găng tay cao su không nên gấp, cuộn hoặc đè dưới vật nặng vì có thể tạo nếp gãy, làm vật liệu nhanh xuống cấp.
• Kiểm tra trước mỗi lần sử dụng: Trước khi mang PPE vào khu vực làm việc, cần kiểm tra toàn bộ bề mặt để phát hiện vết rách, thủng, nứt, phồng, cháy xém, biến dạng hoặc dấu hiệu lão hóa. Thiết bị bị nhiễm bẩn hoặc có bất thường cũng không nên tiếp tục sử dụng khi chưa được đánh giá.
• Thực hiện kiểm tra, thử nghiệm định kỳ: Với PPE cách điện, việc kiểm định không nên chỉ dựa vào hạn sử dụng in trên sản phẩm. Cần thực hiện kiểm tra và thử nghiệm điện theo tiêu chuẩn, quy định áp dụng cùng hướng dẫn của nhà sản xuất tại đơn vị có đủ năng lực. Mốc 6 tháng/lần chỉ áp dụng khi được quy định cho loại PPE hoặc quy trình quản lý cụ thể, không phải chu kỳ bắt buộc chung cho mọi thiết bị.

Cuối cùng, doanh nghiệp nên lập hồ sơ theo dõi từng PPE, ghi nhận thời điểm kiểm tra, kết quả thử nghiệm và tình trạng thiết bị. Khi phát hiện sản phẩm không còn đáp ứng yêu cầu, cần loại bỏ hoặc thay thế kịp thời thay vì tiếp tục sử dụng.

Lời kết

Mong rằng những thông tin trên sẽ giúp doanh nghiệp và người lao động chủ động hơn trong việc kiểm soát rủi ro, lựa chọn PPE phù hợp để đảm bảo an toàn điện khi làm việc gần đường dây cao thế. Ngoài ra, Bảo Hộ An Việt cung cấp giày, ủng, găng tay cùng nhiều trang bị bảo hộ cách điện, sẵn sàng tư vấn theo nhu cầu thực tế. Bạn có nhu cầu hãy liên hệ hotline 0968 745 799- 0975 605 788- 097 999 1328- 0979 716 676 để được hỗ trợ!