Những quy định sử dụng ủng cách điện bắt buộc trong thi công

Trong môi trường thi công có yếu tố điện, sử dụng ủng cách điện đúng yêu cầu là một phần quan trọng của quy trình bảo hộ; tuy nhiên chỉ chọn đúng sản phẩm thôi chưa đủ nếu người lao động sử dụng sai cách. Quy định sử dụng ủng cách điện đặt ra những yêu cầu cụ thể về lựa chọn, kiểm tra, phạm vi sử dụng và bảo quản để duy trì khả năng bảo vệ. Hiểu rõ các quy định này giúp hạn chế sự cố điện, đồng thời đảm bảo an toàn cho người lao động trong từng công việc.

Đối tượng bắt buộc phải trang bị ủng bảo hộ cách điện

Theo QCVN 15:2013/BLĐTBXH, giày hoặc ủng cách điện được thiết kế để sử dụng khi làm việc với hoặc ở gần trang bị điện có điện áp không quá 1000V xoay chiều. Vì vậy, người lao động thực hiện công việc có nguy cơ tiếp xúc với nguồn điện cần được đánh giá rủi ro và trang bị phương tiện bảo vệ phù hợp, đặc biệt tại công trường xây dựng, khu vực lắp đặt  sửa chữa hệ thống điện, nhà máy, xưởng sản xuất và trạm điện.

Những đối tượng và trường hợp liên quan trực tiếp gồm:

• Công nhân, kỹ sư, thợ điện làm việc với hoặc gần thiết bị điện có nguy cơ rò điện, chạm điện.
• Người lao động thi công, lắp đặt, bảo trì tại khu vực có nền đất hoặc mặt sàn dễ dẫn điện, đặc biệt khi xuất hiện hơi ẩm, nước hoặc điều kiện làm tăng nguy cơ điện giật.
• Tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu, lưu thông và sử dụng giày, ủng cách điện; cùng các đơn vị kiểm tra chất lượng và tổ chức, cá nhân có liên quan theo phạm vi áp dụng của quy chuẩn.

Ủng cách điện không phải là lớp bảo vệ duy nhất. Thiết bị cần được sử dụng đúng mục đích và kết hợp với các phương tiện bảo vệ điện khác như găng tay cách điện, lớp lót hoặc thảm cách điện tùy điều kiện làm việc. Đồng thời, người lao động vẫn phải tuân thủ quy trình an toàn, cô lập nguồn điện và các biện pháp phòng ngừa phù hợp để hạn chế tối đa nguy cơ điện giật.

Quy định sử dụng ủng cách điện chuẩn kỹ thuật cho người lao động

Để ủng cách điện phát huy đúng khả năng bảo vệ, người lao động không chỉ cần chọn sản phẩm phù hợp mà còn phải tuân thủ các yêu cầu về chất lượng, kiểm tra, sử dụng và bảo quản. Đặc biệt, thợ điện cần lựa chọn giày ủng cách điện cho thợ điện phù hợp với môi trường và đặc thù công việc. Những nguyên tắc dưới đây giúp hạn chế nguy cơ mất an toàn trong quá trình thi công.

Sản phẩm phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và chất lượng

Theo QCVN 15:2013/BLĐTBXH, giày, ủng cách điện dùng để bảo vệ người lao động khi làm việc với hoặc ở gần trang bị điện có điện áp không quá 1.000V xoay chiều phải đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật tương ứng của BS EN 50321:2000. Sản phẩm trước khi đưa vào sử dụng cần có thông tin nhận diện, nhãn hàng hóa và hồ sơ chất lượng phù hợp; với sản phẩm thuộc diện phải chứng nhận, công bố hợp quy thì doanh nghiệp cần kiểm tra đầy đủ các giấy tờ liên quan thay vì chỉ dựa vào thông tin quảng cáo về khả năng cách điện.

Đặc biệt, không nên hiểu thông số “X kV” trên sản phẩm là mức điện áp có thể sử dụng tùy ý. Người sử dụng cần đối chiếu cấp độ, kết quả thử nghiệm, phạm vi bảo vệ và hướng dẫn của nhà sản xuất để lựa chọn đúng loại ủng cho điều kiện làm việc thực tế.

Kiểm tra ủng trước mỗi lần sử dụng

Một trong những quy định sử dụng ủng cách điện quan trọng là kiểm tra tình trạng sản phẩm trước khi mang vào khu vực có nguy cơ điện. Người lao động cần quan sát kỹ phần thân, cổ, đế và các vị trí tiếp xúc để phát hiện dấu hiệu bất thường.

• Không sử dụng khi ủng bị nứt, rách, thủng hoặc biến dạng
• Kiểm tra đế ủng xem có bong tách, mòn nghiêm trọng hay hư hỏng ảnh hưởng đến khả năng bảo vệ không
• Loại khỏi sử dụng nếu vật liệu bị ảnh hưởng bởi dầu mỡ, dung môi, hóa chất hoặc các tác nhân mà nhà sản xuất cảnh báo
• Đảm bảo ủng sạch, khô và còn đầy đủ thông tin nhận diện cần thiết

Nếu phát hiện hư hỏng hoặc nghi ngờ khả năng cách điện bị suy giảm, cần ngừng sử dụng và thực hiện kiểm tra, đánh giá theo quy trình của đơn vị.

Sử dụng đúng mục đích và giới hạn điện áp

Ủng cách điện phải được sử dụng đúng công năng, đúng cấp bảo vệ và trong điều kiện môi trường mà nhà sản xuất quy định. Không nên dùng ủng cách điện thay cho ủng chống đinh, ủng chống hóa chất hay các loại PPE khác nếu sản phẩm không được thiết kế cho những nguy cơ đó. Đồng thời, ủng không thay thế cho việc cô lập nguồn điện, giữ khoảng cách an toàn và sử dụng các phương tiện bảo vệ điện bổ sung.

Vận chuyển và bảo quản đúng cách

Khi đưa ủng đến công trường, cần tránh kéo lê, ném, gấp mạnh hoặc đặt vật nặng lên sản phẩm. Trong thời gian không sử dụng, nên bảo quản ủng ở nơi khô ráo, sạch sẽ, tránh vật sắc nhọn, nguồn nhiệt và hóa chất có thể làm suy giảm vật liệu cách điện. Cách bảo quản phù hợp giúp hạn chế biến dạng, lão hóa và duy trì khả năng bảo vệ của sản phẩm trong quá trình sử dụng.

Quy định về lưu trữ, kiểm định định kỳ và xử lý hư hỏng

Sự an toàn tại công trường không khép lại khi ca làm việc kết thúc, mà còn phụ thuộc rất lớn vào quá trình bảo dưỡng và chăm sóc thiết bị. Để duy trì tính năng bảo vệ tối ưu, việc tuân thủ nghiêm ngặt quy định sử dụng ủng cách điện trong khâu lưu trữ, kiểm định là mắt xích cực kỳ quan trọng không thể bỏ qua.

Bảo quản đúng điều kiện sau khi sử dụng

Ủng cần được vệ sinh sạch bụi bẩn, bùn đất và các chất bám trên bề mặt sau mỗi ca làm việc. Khi sản phẩm bị ướt hoặc ẩm, nên để khô tự nhiên tại nơi sạch, khô và thông thoáng; tránh phơi dưới ánh nắng trực tiếp hoặc dùng nguồn nhiệt cao để làm khô.

Khu vực lưu trữ cần cách xa máy hàn, lò nhiệt, đường ống nóng, xăng dầu, dung môi và hóa chất có khả năng ảnh hưởng đến vật liệu cách điện. Không nên đặt vật nặng lên ủng hoặc gấp, ép sản phẩm trong thời gian dài. Việc bảo quản cụ thể vẫn cần tuân theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Thử nghiệm định kỳ và quản lý kết quả

Theo QCVN 15:2013/BLĐTBXH, giày hoặc ủng cách điện phải được thử nghiệm thường xuyên ít nhất 1 lần trong 6 tháng theo hướng dẫn tại Phụ lục B của BS EN 50321:2000. Sau mỗi lần thử nghiệm, kết quả cần được lập biên bản và cập nhật trên tem của sản phẩm, thể hiện tình trạng đạt hoặc không đạt cùng thời hạn thử nghiệm tiếp theo.

Doanh nghiệp nên lập danh sách theo dõi riêng cho từng đôi ủng để kiểm soát lịch thử nghiệm, tình trạng sử dụng và thời điểm cần thay thế. Đây là nội dung quan trọng trong quy định sử dụng ủng cách điện, giúp hạn chế tình trạng sản phẩm quá hạn kiểm tra vẫn được cấp phát cho người lao động.

Xử lý ngay khi phát hiện hư hỏng hoặc không đạt

Ủng có dấu hiệu nứt, rách, thủng, biến dạng nghiêm trọng hoặc có kết quả thử nghiệm không đạt phải được ngừng sử dụng. Không nên tự ý sửa chữa bằng keo hoặc phương pháp thủ công rồi đưa trở lại công việc có nguy cơ điện, bởi không thể xác định chính xác khả năng cách điện sau khi vật liệu đã bị tổn thương.

Sản phẩm không đạt cần được thu hồi, đánh dấu hoặc loại bỏ khỏi khu vực cấp phát để tránh sử dụng nhầm. Khi xây dựng quy trình quản lý PPE, doanh nghiệp nên kiểm soát xuyên suốt từ khâu bảo quản, thử nghiệm đến thu hồi nhằm đảm bảo mỗi đôi ủng được đưa vào sử dụng đều còn trong tình trạng phù hợp với yêu cầu an toàn.

Lời kết

Trong môi trường thi công có yếu tố điện, sử dụng ủng cách điện đúng yêu cầu là một phần quan trọng của quy trình bảo hộ; chỉ chọn đúng sản phẩm thôi chưa đủ nếu người lao động sử dụng sai cách. Quy định sử dụng ủng cách điện đặt ra những yêu cầu cụ thể về lựa chọn, kiểm tra, sử dụng và bảo quản nhằm duy trì hiệu quả bảo vệ. Mong rằng những thông tin trên đây sẽ giúp người lao động và doanh nghiệp hiểu rõ các yêu cầu cần tuân thủ, từ đó chủ động phòng ngừa rủi ro và nâng cao an toàn trong quá trình thi công!