Khi nào cần dùng ủng cách điện thay vì giày cách điện cho thợ điện?

Cùng có nhiệm vụ cách ly bàn chân khỏi nguồn điện nhưng giày và ủng cách điện không phải lúc nào cũng có thể thay thế cho nhau, khi nào cần dùng ủng cách điện thay vì giày cách điện là câu hỏi cần được giải đáp trước mỗi môi trường thi công. Chỉ một yếu tố như nền ướt, nước bắn hoặc yêu cầu bảo vệ cao hơn cũng có thể làm thay đổi lựa chọn. Vậy đâu là những tình huống thợ điện nên ưu tiên dùng ủng cách điện? Cùng An Việt tìm hiểu chi tiết trong bài viết này!

Ủng cách điện và giày cách điện khác gì nhau?

Trước khi đi sâu vào việc lựa chọn khi nào cần dùng ủng cách điện thay vì giày cách điện cho phù hợp, chúng ta cần hiểu rõ bản chất của cả hai loại trang bị này. Xét về điểm chung, cả giày và ủng cách điện đều là thiết bị bảo hộ cá nhân (PPE) mang tính bắt buộc trong ngành điện. Các sản phẩm này phải tuân thủ nghiêm ngặt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 15:2013/BLĐTBXH về an toàn lao động.

Cùng hoạt động chung trên một nguyên lý vật lý cơ bản, giày cách điện và ủng cách điện đóng vai trò như một vật liệu cách điện hoàn hảo nhằm cắt đứt mạch truyền dẫn dòng điện từ nguồn hở đi qua cơ thể người và phóng xuống đất. Cả hai thiết bị này đều được phân loại và kiểm định vô cùng khắt khe theo các cấp điện áp cụ thể (hạ thế, trung thế, cao thế) để tương thích với từng đặc thù mạng lưới điện.

Tuy nhiên, sự khác biệt về mặt thiết kế và cấu tạo lại mang đến những công năng ứng dụng khác nhau. Dưới đây là bảng so sánh chi tiết:

Như vậy, khác biệt cốt lõi giữa giày cách điện và ủng cách điện nằm ở mức độ che phủ và sự phù hợp với điều kiện làm việc chứ không phải cứ ủng là an toàn hơn giày. 

Khi nào cần dùng ủng cách điện thay vì giày cách điện?

Sau khi hiểu rõ sự khác nhau giữa hai loại trang bị, người lao động cần căn cứ vào điều kiện tiếp xúc thực tế và phạm vi bảo vệ cần thiết để đưa ra lựa chọn. Lựa chọn sử dụng ủng cách điện trong các trường hợp sau:

1. Môi trường làm việc có nước, ngập úng hoặc trời mưa

Khi thi công tại hầm cáp, trạm bơm, khu vực ngoài trời sau mưa hoặc nơi thường xuyên có nước đọng, ủng cách điện có thể phù hợp hơn giày cách điện nhờ thiết kế thân cao, giúp hạn chế nước tiếp xúc với bàn chân và phần cổ chân. Với giày cổ thấp, nước có thể tràn qua miệng giày hoặc làm vật liệu bên trong bị ẩm, vì vậy không nên mặc định rằng đế cách điện vẫn đảm bảo an toàn khi toàn bộ giày bị ngấm nước. Khả năng sử dụng trong môi trường ẩm ướt phải căn cứ vào thiết kế, cấp bảo vệ và hướng dẫn của nhà sản xuất.

Cần lưu ý, khả năng chống nước và khả năng cách điện là hai yêu cầu khác nhau. Ủng chỉ nên được sử dụng cho công việc điện khi sản phẩm có tính năng cách điện phù hợp với điện áp và điều kiện làm việc; đồng thời phải kiểm tra tình trạng bề mặt, thân ủng trước mỗi lần sử dụng. Nếu ủng bị nứt, thủng, biến dạng hoặc có dấu hiệu suy giảm chất lượng, cần ngừng sử dụng ngay.

2. Môi trường có nguy cơ cao về điện áp bước

Ở những nơi xảy ra sự cố chạm đất, đứt dây dẫn hoặc rò điện, điện thế trên mặt đất có thể phân bố không đồng đều và tạo ra điện áp bước giữa hai vị trí mà người thợ đặt chân. Vì vậy, các khu vực như trạm điện, đường dây gặp sự cố hoặc vùng nghi ngờ có dòng điện truyền xuống đất cần được kiểm soát chặt chẽ, hạn chế di chuyển và sử dụng phương tiện bảo vệ phù hợp.

Trong trường hợp này, ủng cách điện chỉ đóng vai trò bổ trợ cho hệ thống bảo vệ, không thể tự mình loại bỏ điện áp bước. Việc lựa chọn ủng phải dựa trên cấp điện áp, tiêu chuẩn thử nghiệm và hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất, kết hợp với tiếp địa, cô lập nguồn và khoảng cách an toàn.

3. Thi công lưới điện tại địa hình sình lầy, trạm bơm, thủy điện

Tại công trường lưới điện, trạm bơm hoặc khu vực thủy điện có nền đất nhão, bùn lầy và nước đọng, ủng cách điện thường phù hợp hơn giày nhờ phần thân cao giúp hạn chế bùn, nước và vật liệu bẩn tiếp xúc với chân. Đặc biệt, thiết kế kín và dễ vệ sinh giúp người thợ thuận tiện làm sạch sau khi hoàn thành công việc.

Tuy nhiên, không phải mọi loại ủng cao su đều có khả năng cách điện. Khả năng chống nước chỉ phản ánh mức độ ngăn nước xâm nhập, vì vậy cần lựa chọn sản phẩm có chức năng cách điện được công bố rõ ràng và đáp ứng yêu cầu kỹ thuật tương ứng với công việc. Bên cạnh tính năng cách điện, hãy ưu tiên ủng có đế chống trượt, độ bám tốt và kết cấu phù hợp với nền bùn ướt; là những yếu tố quan trọng để hạn chế trượt ngã khi người thợ phải di chuyển hoặc thao tác trên địa hình thiếu ổn định.

Giải đáp thắc mắc thường gặp

Ủng cách điện có an toàn hơn giày cách điện không?

Không thể khẳng định một cách cảm tính rằng ủng luôn an toàn hơn giày. Mức độ bảo vệ thực tế phụ thuộc hoàn toàn vào cấp cách điện định mức (kV), tiêu chuẩn thiết kế, chất lượng vật liệu, tình trạng bảo quản của sản phẩm và điều kiện môi trường sử dụng. Nếu muốn tìm hiểu cụ thể các lựa chọn đang được sử dụng cho từng nhóm công việc, bạn có thể xem thêm các mẫu giày ủng cách điện cho thợ điện để có cơ sở so sánh trước khi lựa chọn.

Làm việc với điện 220V có bắt buộc phải dùng ủng cách điện không?

Không nên mặc định rằng hễ đụng tới điện 220V thì bắt buộc phải mang ủng cồng kềnh. Ở cấp điện áp hạ thế này, bạn hoàn toàn có thể lựa chọn giày hoặc ủng cách điện miễn sao nó phù hợp với yêu cầu thực tiễn của công việc và quy định an toàn nội bộ. Quan trọng nhất là sản phẩm bạn đang mang dưới chân phải đúng chủng loại, đúng cấp cách điện và vẫn còn trong tình trạng đảm bảo chất lượng, không nứt rách.

Bao lâu cần kiểm tra, thử nghiệm giày và ủng cách điện?

Theo quy định tại QCVN 15:2013/BLĐTBXH, thiết bị bảo hộ cách điện bằng cao su phải được kiểm tra, thử nghiệm điện áp định kỳ (thông thường là 6 tháng/lần) tại các phòng thí nghiệm hoặc đơn vị kiểm định có thẩm quyền. Bên cạnh thời hạn thử nghiệm trên giấy tờ, bản thân người lao động bắt buộc phải kiểm tra bằng mắt thường tình trạng sản phẩm trước mỗi lần làm việc. Cần bơm không khí hoặc nắn bóp để tìm vết nứt, vết thủng. Không được tiếp tục sử dụng thiết bị khi phát hiện ra bất kỳ hư hỏng vật lý nào hoặc khi chúng không đạt yêu cầu ở đợt thử nghiệm định kỳ.

Có thể chỉ sử dụng ủng cách điện mà không cần PPE điện khác không?

Không. Giày hoặc ủng cách điện chỉ là một lớp bảo vệ trong hệ thống an toàn điện. QCVN 15 cũng xác định giày hoặc ủng cách điện được sử dụng kết hợp với các trang thiết bị bảo vệ điện khác khi cần thiết.

Tùy công việc, người lao động có thể phải sử dụng thêm găng tay cách điện, mũ bảo hộ, kính bảo vệ, quần áo phù hợp, thảm cách điện, dụng cụ cách điện hoặc áp dụng biện pháp cô lập nguồn điện. OSHA cũng yêu cầu PPE điện phải phù hợp với bộ phận cơ thể được bảo vệ và công việc thực hiện, đồng thời phải được duy trì trong tình trạng an toàn, tin cậy.

Lời kết

Qua những phân tích trên, việc xác định khi nào cần dùng ủng cách điện thay vì giày cách điện cần dựa trên điện áp, môi trường và mức độ bảo vệ thực tế. Chọn đúng trang bị không chỉ tăng khả năng cách điện mà còn giúp người thợ chủ động hơn trước các rủi ro trong quá trình làm việc! Ngoài ra, nếu cần tư vấn và lựa chọn ủng cách điện phù hợp, bạn hãy liên hệ Bảo Hộ An Việt qua hotline 0968 745 799- 0975 605 788- 097 999 1328- 0979 716 676 để được hỗ trợ.