Quy định làm việc trên sông nước: Những yêu cầu bảo hộ cần biết

Làm việc trong môi trường sông nước luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro về đuối nước, trơn trượt và thời tiết thất thường, đòi hỏi người lao động phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc an toàn. Vì vậy, việc nắm rõ quy định làm việc trên sông nước không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là yếu tố then chốt bảo vệ tính mạng và sức khỏe. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ những yêu cầu bảo hộ quan trọng cần biết để đảm bảo an toàn trong quá trình làm việc!

Khung pháp lý và đối tượng áp dụng quy định làm việc trên sông nước

Hoạt động lao động trên sông, biển, mặt nước và phương tiện thủy được xếp vào nhóm công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động theo Thông tư 06/2020/TT-BLĐTBXH. Danh mục này bao gồm làm việc trên sông nước, nhà giàn, lặn và giám sát lặn, cũng như chế tạo, vận hành, sửa chữa phương tiện thủy. Vì thuộc nhóm rủi ro cao, người lao động bắt buộc phải được huấn luyện an toàn, cấp thẻ theo đúng nhóm quy định; đồng thời doanh nghiệp phải xây dựng quy trình kiểm soát nguy cơ, trang bị bảo hộ và giám sát định kỳ theo quy chuẩn kỹ thuật tương ứng.

Về nền tảng pháp lý chung, Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 quy định rõ trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc bảo đảm điều kiện làm việc an toàn và tổ chức huấn luyện bắt buộc. Song song đó, Luật Giao thông đường thủy nội địa (Văn bản hợp nhất 75/VBHN-VPQH năm 2025) điều chỉnh hoạt động của phương tiện, thuyền viên và các chủ thể tham gia trên tuyến thủy.

Ngoài ra, Thông tư 25/2022/TT-BLĐTBXH quy định cụ thể danh mục và nguyên tắc trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân cho từng nhóm công việc; Nghị định 12/2022/NĐ-CP xác định mức xử phạt khi vi phạm quy định an toàn lao động. Đây là căn cứ quan trọng để xác định đúng đối tượng áp dụng và triển khai biện pháp bảo hộ phù hợp.

Yêu cầu về trang bị bảo hộ theo quy định làm việc trên sông nước

Trang bị bảo hộ trong môi trường sông nước phải tuân thủ Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 và Thông tư 25/2022/TT-BLĐTBXH về phương tiện bảo vệ cá nhân. Nguyên tắc chung là trang cấp đúng tính chất công việc, đủ số lượng, đạt tiêu chuẩn kỹ thuật và được kiểm tra định kỳ trước khi sử dụng.

Trang bị bảo hộ cá nhân bắt buộc

Áo phao cứu sinh là yêu cầu quan trọng nhất đối với người làm việc trên sông nước. Áo phải đạt tiêu chuẩn kỹ thuật (ví dụ TCVN 7282:2008), bảo đảm lực nổi phù hợp, giữ đường thở người mặc cao hơn mặt nước, có dải phản quang, còi báo hiệu và dây đai chắc chắn. Trong khu vực hở, mép nước hoặc trên phương tiện nổi, người lao động bắt buộc phải mặc áo phao trong suốt thời gian làm việc.

Ngoài áo phao, người lao động phải sử dụng quần áo bảo hộ chống thấm hoặc giữ nhiệt phù hợp điều kiện thời tiết; giày, ủng chống trượt có đế bám dính tốt trên bề mặt ẩm ướt; găng tay bảo hộ phù hợp môi trường nước; và dây an toàn khi làm việc trên cao hoặc gần mép sàn công tác. Tất cả trang bị phải vừa vặn, không vướng víu và còn thời hạn sử dụng.

Trang thiết bị an toàn tại khu vực làm việc

Bên cạnh bảo hộ cá nhân, đơn vị sử dụng lao động phải bố trí phao tròn, dây cứu sinh, phao bè tại vị trí dễ tiếp cận; lắp đặt lan can, rào chắn và biển cảnh báo ở khu vực có nguy cơ rơi xuống nước. Khi làm việc ban đêm hoặc trong điều kiện hạn chế tầm nhìn, cần có hệ thống chiếu sáng đầy đủ.

Ngoài ra, phải trang bị thiết bị liên lạc khẩn cấp như bộ đàm, còi hoặc đèn tín hiệu; đồng thời bố trí hộp sơ cứu và phương án cứu hộ tại chỗ. Phương tiện nổi và thiết bị cứu sinh phải được kiểm định, đăng kiểm và bảo dưỡng định kỳ theo quy định kỹ thuật hiện hành để bảo đảm luôn ở trạng thái sẵn sàng sử dụng.

Quy trình đảm bảo an toàn và lưu ý quan trọng để phòng tránh rủi ro

Việc sở hữu thiết bị bảo hộ tốt là chưa đủ; việc vận hành chúng theo một quy trình chuẩn xác mới là yếu tố quyết định sự an toàn.

1. Kiểm tra điều kiện môi trường trước khi làm việc

Do đặc thù phụ thuộc lớn vào yếu tố thời tiết và thủy văn, mọi hoạt động trên sông nước cần được đánh giá điều kiện môi trường trước khi triển khai. Việc kiểm soát từ đầu giúp chủ động phòng ngừa rủi ro và tránh đưa người lao động vào tình huống nguy hiểm. Cụ thể cần thực hiện:

• Cập nhật thông tin thời tiết và thủy văn trước mỗi ca làm việc, bao gồm dự báo mưa giông, gió mạnh, mực nước, thủy triều và tốc độ dòng chảy.
• Thiết lập cơ chế tạm dừng công việc khi xuất hiện giông bão, lốc xoáy, áp thấp nhiệt đới hoặc khi tầm nhìn suy giảm nghiêm trọng (ví dụ dưới 50m do sương mù dày).
   
• Đánh giá thực tế hiện trường về tầm nhìn, lưu lượng và mật độ phương tiện thủy qua lại nhằm hạn chế nguy cơ va chạm hoặc sự cố ngoài kiểm soát.

2. Nguyên tắc làm việc nhóm

Trong môi trường sông nước, làm việc theo nhóm là yêu cầu bắt buộc nhằm giảm thiểu rủi ro và bảo đảm khả năng ứng cứu kịp thời khi có sự cố. Để nguyên tắc này phát huy hiệu quả, cần tuân thủ các điểm sau:

• Không làm việc đơn lẻ tại các khu vực tiềm ẩn nguy hiểm như mạn tàu, mép sàn công tác, khu vực có độ cao chênh lệch lớn hoặc khi thực hiện lặn dưới nước.
• Bố trí người giám sát trực tiếp, mỗi lao động phải có ít nhất một đồng nghiệp theo dõi, hỗ trợ và kiểm soát chéo trong suốt quá trình làm việc.
• Phân công người trực cảnh giới chuyên trách tại công trường đường thủy; vị trí này có thể đặt trên bờ hoặc trên phương tiện cứu hộ (ca nô, xuồng máy) luôn sẵn sàng vận hành để tiếp cận nhanh khi có người rơi xuống nước.
• Duy trì hệ thống liên lạc thông suốt bằng bộ đàm hoặc thiết bị liên lạc phù hợp nhằm đảm bảo truyền đạt thông tin kịp thời khi phát sinh tình huống khẩn cấp.

3. Huấn luyện và diễn tập định kỳ

An toàn chỉ thực sự hiệu quả khi trở thành kỹ năng thuần thục thay vì lý thuyết trên văn bản. Vì vậy, đơn vị sử dụng lao động cần tổ chức đào tạo bài bản, bảo đảm người làm việc trên sông nước có khả năng bơi cơ bản và sử dụng thành thạo các thiết bị cứu sinh. Bên cạnh đó, nên duy trì diễn tập định kỳ theo tháng hoặc quý với các kịch bản giả định như người rơi xuống nước, sơ cứu đuối nước hay xử lý cháy nổ trên phương tiện thủy. Việc thực hành thường xuyên giúp người lao động nâng cao phản xạ, giữ bình tĩnh và xử lý đúng quy trình khi sự cố thực tế phát sinh.

4. Trách nhiệm pháp lý và xử phạt

Tuân thủ quy định làm việc trên sông nước là nghĩa vụ bắt buộc của người sử dụng lao động. Theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP, các hành vi vi phạm như không trang bị áo phao, không tổ chức huấn luyện an toàn hoặc để người lao động làm việc trong điều kiện thiếu bảo đảm có thể bị xử phạt hành chính với mức tiền từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng tùy mức độ.

Trong trường hợp tai nạn nghiêm trọng xảy ra do thiếu trách nhiệm hoặc vi phạm quy định an toàn, đơn vị quản lý còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật. Vì vậy, việc tuân thủ không chỉ nhằm bảo vệ con người mà còn bảo vệ chính doanh nghiệp trước các rủi ro pháp lý.

Lời kết

Tóm lại, việc tuân thủ quy định làm việc trên sông nước không chỉ là yêu cầu pháp lý bắt buộc mà còn là nền tảng bảo vệ tính mạng, sức khỏe và sự ổn định hoạt động của doanh nghiệp. Chủ động trang bị đầy đủ áo phao, phao cứu sinh, dây cứu sinh, ủng cao su và các thiết bị an toàn chuyên dụng sẽ giúp giảm thiểu tối đa rủi ro trong môi trường thủy vực. 

Nếu bạn cần tư vấn và cung cấp trang bị an toàn sông nước đạt chuẩn, hãy liên hệ Bảo Hộ An Việt qua hotline 0968 745 799 -0975 605 788- 097 999 1328- 0979 716 676 để được hỗ trợ nhanh chóng và chính xác!