Công tác an toàn xây dựng: Doanh nghiệp nên bắt đầu từ hạng mục nào?

Một công trình muốn vận hành hiệu quả không thể thiếu nền tảng an toàn được xây dựng ngay từ đầu. Thực tế cho thấy, nhiều sự cố tại công trường xuất phát từ việc doanh nghiệp triển khai công tác an toàn xây dựng thiếu hệ thống và không có thứ tự ưu tiên rõ ràng. Vậy để giảm thiểu rủi ro, đảm bảo tiến độ và tối ưu chi phí quản lý, doanh nghiệp nên bắt đầu từ những hạng mục nào trước tiên?

5 hạng mục quan trọng doanh nghiệp nên bắt đầu công tác an toàn xây dựng

Để xây dựng hệ thống quản lý an toàn lao động hiệu quả và lâu dài, doanh nghiệp cần triển khai đồng bộ từ tư duy quản lý, đào tạo nhân sự đến các giải pháp kiểm soát rủi ro tại công trường. Dưới đây là các hạng mục doanh nghiệp cần ưu tiên triển khai khi bắt đầu công tác an toàn xây dựng:

1. Đánh giá rủi ro và lập kế hoạch an toàn tổng thể

Đánh giá rủi ro là bước khởi đầu quan trọng trong công tác an toàn xây dựng, giúp doanh nghiệp nhận diện sớm các nguy cơ có thể phát sinh trong quá trình thi công. Theo quy định của Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 và Thông tư 04/2017/TT-BXD, mỗi dự án đều cần xây dựng kế hoạch an toàn lao động phù hợp với đặc điểm công trình, điều kiện thi công và mức độ nguy hiểm của từng hạng mục.

Để triển khai hiệu quả, doanh nghiệp nên lập nhóm phụ trách bao gồm kỹ sư an toàn, giám sát công trường và quản lý dự án nhằm đánh giá đầy đủ các yếu tố rủi ro. Các phương pháp như JHA hoặc HAZOP có thể được áp dụng linh hoạt để phân tích công việc, xác định nguy cơ và đưa ra biện pháp kiểm soát phù hợp. Sau đó, toàn bộ nội dung cần được tổng hợp thành kế hoạch an toàn chi tiết và cập nhật thường xuyên theo tiến độ thi công thực tế.

Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp vẫn thực hiện đánh giá rủi ro theo hình thức đối phó, sao chép hồ sơ từ các công trình khác mà không bám sát điều kiện thực tế tại công trường. Điều này dễ dẫn đến việc bỏ sót các nguy cơ đặc thù như làm việc trên cao, đào móng sâu hoặc thi công trong điều kiện thời tiết bất lợi, làm tăng nguy cơ mất an toàn trong quá trình xây dựng.

2. Đào tạo và nâng cao nhận thức an toàn cho toàn bộ nhân sự

Trong công tác an toàn xây dựng, con người là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ an toàn tại công trường và phần lớn sự cố lao động đều xuất phát từ việc người lao động thiếu kỹ năng, chủ quan hoặc không tuân thủ đúng quy trình làm việc. Vì vậy, theo Thông tư 31/2018/TT-BLĐTBXH, doanh nghiệp bắt buộc phải tổ chức huấn luyện an toàn lao động định kỳ cho từng nhóm đối tượng nhằm nâng cao nhận thức và khả năng xử lý tình huống thực tế.

Để triển khai hiệu quả, doanh nghiệp cần phân loại nội dung đào tạo phù hợp với từng vị trí như quản lý, cán bộ an toàn và công nhân trực tiếp thi công. Chương trình huấn luyện nên kết hợp giữa lý thuyết, thực hành tại hiện trường và kiểm tra đánh giá sau đào tạo. Ngoài các khóa học định kỳ, nhiều công trường hiện nay còn duy trì toolbox meeting đầu giờ để nhắc nhở nguy cơ mất an toàn trước mỗi ca làm việc.

Một số doanh nghiệp xây dựng lớn đã đầu tư khu huấn luyện thực tế nhằm hướng dẫn công nhân sử dụng thiết bị bảo hộ, làm việc trên cao và xử lý sự cố khẩn cấp. Tuy nhiên, không ít đơn vị vẫn đào tạo mang tính hình thức, thiếu kiểm tra thực hành hoặc không tổ chức nhắc nhở thường xuyên khiến người lao động dễ quay lại thói quen làm việc thiếu an toàn sau một thời gian ngắn.

3. Trang bị và quản lý thiết bị bảo hộ lao động (PPE)

Trong công tác an toàn xây dựng, thiết bị bảo hộ lao động (PPE) đóng vai trò như lớp bảo vệ trực tiếp cho người lao động trước các nguy cơ va đập, té ngã, bụi bẩn hay vật sắc nhọn tại công trường. Theo Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 và Thông tư 36/2019/TT-BLĐTBXH, doanh nghiệp có trách nhiệm trang bị đầy đủ PPE đạt chuẩn và tổ chức kiểm tra định kỳ trong suốt quá trình sử dụng. Việc quản lý chặt chẽ không chỉ giúp giảm thiểu tai nạn mà còn nâng cao ý thức tuân thủ an toàn của đội ngũ thi công.

Để quản lý PPE hiệu quả, doanh nghiệp cần xây dựng quy trình cấp phát, kiểm tra và thay thế thiết bị theo từng vị trí công việc cụ thể. Ngoài việc hướng dẫn sử dụng đúng cách, đơn vị thi công cũng cần tăng cường giám sát tại hiện trường nhằm hạn chế tình trạng công nhân không sử dụng hoặc dùng thiết bị đã hư hỏng. Hiện nay, nhiều công trình lớn còn ứng dụng PPE thông minh như mũ bảo hộ tích hợp cảm biến nhằm tăng khả năng cảnh báo và kiểm soát rủi ro.

Một số thiết bị PPE quan trọng trong xây dựng gồm:

• Mũ bảo hộ chống va đập
• Dây đai an toàn khi làm việc trên cao
• Giày bảo hộ chống trơn trượt, chống đinh
• Kính bảo hộ chống bụi và mảnh văng
• Găng tay bảo hộ phù hợp với từng công việc
• Áo phản quang cho khu vực thi công có phương tiện di chuyển nhiều

4. Kiểm soát các yếu tố nguy hiểm cao trên công trường

Công trường xây dựng là môi trường tiềm ẩn nhiều rủi ro do thường xuyên diễn ra các hoạt động thi công trên cao, vận hành máy móc nặng và sử dụng hệ thống điện tạm; những sự cố như sập giàn giáo, rơi vật liệu, điện giật hoặc tai nạn thiết bị nâng hạ đều có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến người lao động và tiến độ dự án. Vì vậy, kiểm soát các yếu tố nguy hiểm luôn là hạng mục quan trọng trong công tác an toàn xây dựng theo quy định của QCVN 18:2014/BXD và Thông tư 04/2017/TT-BXD.

Để hạn chế rủi ro, doanh nghiệp cần xác định rõ các khu vực và công việc có mức độ nguy hiểm cao nhằm áp dụng biện pháp kiểm soát phù hợp. Những hạng mục như giàn giáo, thiết bị nâng hạ, hệ thống điện thi công hoặc khu vực làm việc trên cao phải được kiểm tra định kỳ và giám sát chặt chẽ trong suốt quá trình sử dụng. Bên cạnh đó, việc bố trí biển báo, rào chắn và khu vực cảnh báo an toàn cũng cần được thực hiện đầy đủ để ngăn ngừa tai nạn phát sinh tại công trường.

5. Xây dựng quy trình giám sát và xử lý sự cố

Trong quá trình thi công, dù đã triển khai đầy đủ biện pháp phòng ngừa thì nguy cơ phát sinh sự cố vẫn luôn tồn tại. Vì vậy, doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống giám sát an toàn chặt chẽ nhằm phát hiện sớm các hành vi vi phạm và xử lý kịp thời trước khi xảy ra tai nạn nghiêm trọng. Đây cũng là hạng mục quan trọng giúp hoàn thiện toàn bộ công tác quản lý an toàn tại công trường theo hướng chủ động và liên tục cải tiến.

Để triển khai hiệu quả, doanh nghiệp cần bố trí nhân sự phụ trách an toàn tại từng khu vực thi công, đồng thời xây dựng quy trình báo cáo, ứng cứu và xử lý sự cố rõ ràng theo Nghị định 39/2016/NĐ-CP và Thông tư 13/2020/TT-BLĐTBXH. Các phương án ứng cứu khẩn cấp như cháy nổ, điện giật, sập giàn giáo hoặc tai nạn lao động cần được diễn tập định kỳ để nâng cao khả năng phản ứng thực tế. Bên cạnh đó, toàn bộ sự cố và tình huống mất an toàn phát sinh cũng cần được lưu trữ, phân tích nguyên nhân nhằm cải thiện quy trình quản lý trong các giai đoạn tiếp theo.

Lưu ý triển khai công tác an toàn xây dựng hiệu quả và duy trì lâu dài

Để công tác an toàn xây dựng phát huy hiệu quả bền vững, doanh nghiệp không nên chỉ tập trung vào việc đáp ứng quy định pháp lý mà cần xây dựng hệ thống quản lý an toàn theo hướng chủ động và liên tục cải tiến. Khi an toàn trở thành một phần trong văn hóa vận hành, doanh nghiệp sẽ giảm đáng kể rủi ro tai nạn, hạn chế gián đoạn thi công và nâng cao uy tín trong quá trình triển khai dự án.

Trước hết, doanh nghiệp cần xây dựng văn hóa an toàn ngay từ cấp lãnh đạo và duy trì sự tham gia của toàn bộ nhân sự tại công trường. Bộ phận an toàn lao động cùng người phụ trách giám sát hiện trường phải thường xuyên kiểm tra, nhắc nhở và kịp thời xử lý các hành vi vi phạm để hình thành thói quen làm việc an toàn cho người lao động.

Bên cạnh yếu tố con người, việc ứng dụng công nghệ và duy trì hoạt động đánh giá định kỳ cũng đóng vai trò quan trọng trong công tác an toàn xây dựng. Các giải pháp như phần mềm quản lý an toàn, camera giám sát, checklist điện tử hay mô hình cải tiến PDCA sẽ giúp doanh nghiệp theo dõi rủi ro hiệu quả hơn, đồng thời đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định pháp lý mới liên quan đến an toàn xây dựng và an toàn lao động.

Kết luận

Tóm lại, việc triển khai công tác an toàn xây dựng bài bản ngay từ giai đoạn đầu sẽ giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát rủi ro, bảo vệ người lao động và duy trì tiến độ thi công ổn định. Đây không chỉ là giải pháp đảm bảo an toàn tại công trường mà còn là nền tảng quan trọng để nâng cao uy tín, tối ưu hiệu quả vận hành và phát triển bền vững trong lĩnh vực quan trọng để nâng cao uy tín, tối ưu hiệu quả vận hành và phát triển bền vững trong lĩnh vực xây dựng.

Xem thêm:

Quy trình 5 bước tổ chức huấn luyện an toàn trong xây dựng đạt chuẩn

5 tiêu chuẩn an toàn lao động trong xây dựng quản lý dự án cần biết

Vi phạm quy định về an toàn xây dựng bị xử phạt như thế nào hiện nay?