Vi phạm quy định về an toàn xây dựng bị xử phạt như thế nào hiện nay?

Giữa áp lực tiến độ và chi phí thi công ngày càng lớn, không ít chủ đầu tư và nhà thầu đã xem nhẹ các quy định an toàn bắt buộc trên công trường. Điều này dẫn đến nguy cơ tai nạn lao động và sự cố xây dựng tăng cao, gây thiệt hại nghiêm trọng về tính mạng, tài sản và môi trường. Không chỉ dừng lại ở hậu quả trực tiếp, những vi phạm còn kéo theo các chế tài xử phạt nghiêm khắc theo quy định pháp luật hiện hành. Vậy vi phạm quy định về an toàn xây dựng sẽ bị xử lý như thế nào và mức phạt cụ thể ra sao?

Mức xử phạt hành vi vi phạm quy định về an toàn xây dựng mới nhất

Trên thực tế, nhiều công trình xây dựng hiện nay vẫn tồn tại các vi phạm về an toàn lao động như thiếu kế hoạch an toàn thi công, sử dụng thiết bị chưa kiểm định, không bố trí cán bộ an toàn đúng quy định hoặc không lắp đặt biển cảnh báo tại khu vực nguy hiểm. Ngoài ra, việc người lao động không sử dụng đầy đủ đồ bảo hộ hoặc vận hành máy móc khi chưa được đào tạo cũng làm tăng nguy cơ xảy ra tai nạn và sự cố công trình.

Để siết chặt công tác quản lý và hạn chế rủi ro trong thi công, pháp luật hiện hành đã quy định nhiều chế tài xử lý nghiêm khắc tại Nghị định 16/2022/NĐ-CP. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả thực tế, tổ chức hoặc cá nhân vi phạm có thể bị xử phạt hành chính, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, đình chỉ thi công hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự trong trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng.

1. Phạt tiền đối với tổ chức, cá nhân vi phạm

Theo quy định chung, toàn bộ các khung tiền phạt dưới đây được áp dụng làm quy chuẩn cho tổ chức vi phạm. Trong trường hợp cá nhân có hành vi vi phạm tương tự, mức tiền phạt sẽ được tính bằng 1/2 so với mức phạt của tổ chức.

Dựa trên mức độ nghiêm trọng, các vi phạm được chia thành 3 khung phạt chính:

Mức phạt từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng: Khung phạt này chủ yếu nhắm vào các vi phạm liên quan đến thủ tục và công tác hồ sơ ban đầu. Cụ thể là hành vi nhà thầu không lập sổ nhật ký an toàn lao động hoặc có lập nhưng việc ghi chép không đầy đủ thông tin theo đúng quy định pháp luật; dù là lỗi giấy tờ nhưng điều này phản ánh sự thiếu nghiêm túc trong công tác quản lý an toàn trên công trường.

Mức phạt từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng: Đây là nhóm hành vi vi phạm phổ biến nhất và trực tiếp đe dọa đến tính mạng con người cũng như chất lượng công trình. Các cơ quan chức năng sẽ áp dụng mức phạt này cho các vi phạm sau:

• Về hồ sơ, biện pháp: Không lập kế hoạch tổng hợp về an toàn; thiếu biện pháp an toàn chi tiết cho các hạng mục rủi ro cao; không trình chủ đầu tư phê duyệt biện pháp bảo đảm an toàn vùng nguy hiểm; hoặc hồ sơ thi công thiếu các quy định về an toàn, vệ sinh môi trường.
• Về nhân sự và người lao động: Bố trí cán bộ quản lý an toàn không đạt chuẩn về chuyên môn; không tổ chức hướng dẫn, nhận diện rủi ro cho công nhân; để người lao động vi phạm biện pháp kỹ thuật hoặc không sử dụng đồ bảo hộ cá nhân đúng quy định.
• Về thiết bị và hiện trường: Vận hành máy móc, thiết bị thi công khi không có giấy tờ hợp lệ, chưa được kiểm định, quá hạn kiểm định hoặc dùng sai mục đích; khu vực nguy hiểm không có biển báo cảnh báo hoặc thiếu người đứng gác, hướng dẫn.

Mức phạt từ 50.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng: Đây là khung phạt hành chính nặng nhất dành cho các sai phạm có tính chất đặc biệt nguy hiểm hoặc trốn tránh trách nhiệm, bao gồm: Làm trái các quy định, phương án và giải pháp khi tiến hành phá dỡ công trình (nguy cơ gây đổ sập, ảnh hưởng cộng đồng); trốn tránh nghĩa vụ mua bảo hiểm cho người lao động trực tiếp thi công và bảo hiểm trách nhiệm dân sự đối với bên thứ ba.

2. Các hình thức xử phạt bổ sung

Việc nộp phạt hành chính không đồng nghĩa với việc đơn vị vi phạm được phép tiếp tục thi công trong điều kiện mất an toàn. Pháp luật quy định những biện pháp răn đe và ngăn chặn tức thời rất quyết liệt:

• Đình chỉ thi công công trình: Khi phát hiện các dấu hiệu vi phạm hoặc ngay khi xảy ra sự cố mất an toàn, chủ đầu tư và cơ quan chức năng có thẩm quyền bắt buộc phải ra lệnh tạm dừng hoặc đình chỉ thi công (một phần hoặc toàn bộ). Biện pháp này đánh mạnh vào kinh tế và tiến độ của nhà thầu, buộc họ phải nghiêm túc nhìn nhận vấn đề.
• Buộc khắc phục hậu quả: Các đơn vị sẽ bị ép buộc phải thực hiện ngay những thiếu sót như: lập tức bổ sung kế hoạch an toàn, cắm biển báo, thay thế thiết bị đạt chuẩn, bố trí lại nhân sự đủ năng lực, mua đầy đủ bảo hiểm và tuân thủ đúng phương án phá dỡ.
• Tước quyền sử dụng chứng chỉ: Đối với những trường hợp vi phạm nghiêm trọng, cá nhân hoặc tổ chức có thể bị tước chứng chỉ năng lực hành nghề hoặc chứng chỉ hành nghề có thời hạn.

3. Truy cứu trách nhiệm hình sự (trường hợp đặc biệt nghiêm trọng)

Khi hành vi vi phạm quy định về an toàn xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng như làm chết người, gây thương tích nặng hoặc thiệt hại lớn về tài sản, vụ việc sẽ không chỉ bị xử phạt hành chính mà còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Căn cứ xử lý được áp dụng theo Điều 295 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) về “Tội vi phạm quy định về an toàn lao động, vệ sinh lao động, về an toàn ở nơi đông người”. Tùy mức độ hậu quả, cá nhân vi phạm có thể bị phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù theo quy định pháp luật hiện hành.

Những người giữ vai trò quản lý và giám sát trực tiếp tại công trường như chỉ huy trường, cán bộ an toàn lao động, nhà thầu thi công hoặc chủ đầu tư đều có thể trở thành đối tượng bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu có hành vi thiếu trách nhiệm hoặc cố ý vi phạm quy định an toàn. Mức xử lý sẽ tăng nặng trong trường hợp sự cố làm nhiều người thương vong hoặc gây thiệt hại đặc biệt lớn về tài sản, công trình.

Ngoài trách nhiệm pháp lý, các bên liên quan còn phải thực hiện nghĩa vụ khai báo và phối hợp điều tra khi xảy ra tai nạn lao động hoặc sự cố sập đổ công trình. Việc giữ nguyên hiện trường, báo kịp thời cho cơ quan chức năng như Công an, Thanh tra Xây dựng, Thanh tra Lao động là yêu cầu bắt buộc. Hành vi che giấu sự việc hoặc chậm trễ khai báo có thể bị xem là tình tiết tăng nặng khi xử lý vụ việc.

Trách nhiệm và biện pháp khắc phục hậu quả khi xảy ra vi phạm quy định về an toàn xây dựng

Bên cạnh việc xử phạt, pháp luật còn quy định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, nhà thầu và các biện pháp khắc phục nhằm đảm bảo an toàn trong quá trình thi công.

Trách nhiệm của nhà thầu và chủ đầu tư

Nhà thầu thi công là đơn vị trực tiếp chịu trách nhiệm bảo đảm an toàn trong suốt quá trình xây dựng công trình; ngoài việc bảo vệ người lao động, công trình, máy móc và tài sản tại hiện trường thì đơn vị còn phải thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng cháy chữa cháy và kiểm soát tác động môi trường. Các khu vực tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cần được nhận diện, cảnh báo rõ ràng và kiểm tra thường xuyên để kịp thời điều chỉnh biện pháp thi công phù hợp với thực tế. Khi xảy ra tai nạn hoặc sự cố, nhà thầu có trách nhiệm phối hợp với các đơn vị liên quan để cứu hộ, xử lý hậu quả và ổn định hiện trường.

Đối với chủ đầu tư, trách nhiệm không chỉ dừng ở việc cấp vốn mà còn phải theo dõi, giám sát quá trình thực hiện an toàn lao động của nhà thầu trên công trường. Trường hợp phát hiện khu vực thi công có nguy cơ ảnh hưởng đến cộng đồng hoặc công trình lân cận, chủ đầu tư phải nhanh chóng báo cáo cơ quan chuyên môn về xây dựng để kiểm tra và đánh giá mức độ an toàn trước khi tiếp tục triển khai dự án.

Biện pháp khắc phục hậu quả (đối với công trình đang thi công)

Để được phép thi công trở lại sau khi bị lập biên bản vi phạm, tổ chức/cá nhân vi phạm bắt buộc phải thực hiện triệt để các biện pháp khắc phục hậu quả tương ứng với lỗi của mình:

• Về hồ sơ và biện pháp thi công: Buộc phải lập kế hoạch tổng hợp về an toàn lao động và biện pháp an toàn chi tiết. Buộc lập và trình chủ đầu tư chấp thuận biện pháp đảm bảo an toàn tại vùng nguy hiểm. Buộc quy định cụ thể biện pháp đảm bảo an toàn, vệ sinh môi trường. Buộc thực hiện đúng phương án, giải pháp phá dỡ.
• Về thiết bị, máy móc: Buộc phải sử dụng các thiết bị thi công có đầy đủ giấy tờ lưu hành, vận hành và đã qua kiểm định.
• Về hiện trường và con người: Buộc có biển cảnh báo và bố trí người hướng dẫn tại các vị trí nguy hiểm. Buộc bố trí người quản lý an toàn lao động đủ tiêu chuẩn. Buộc huấn luyện, hướng dẫn về an toàn lao động cho người lao động. Buộc phải mua bảo hiểm theo đúng quy định.

Lời kết

An toàn lao động trong thi công xây dựng không chỉ là yêu cầu bắt buộc của pháp luật mà còn là yếu tố quyết định sự ổn định và bền vững của mỗi công trình. Mọi hành vi vi phạm quy định về an toàn xây dựng đều có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng về người, tài sản và kéo theo nhiều hình thức xử lý nặng theo quy định hiện hành. Do đó, chủ đầu tư và nhà thầu cần chủ động kiểm soát rủi ro, trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ và tuân thủ nghiêm các tiêu chuẩn an toàn trong suốt quá trình thi công!

Ngoài ra, nếu cần trang bị quần áo bảo hộ lao động, giày, mũ, kính bảo hộ hay quần áo chuyên dụng chất lượng,..., vui lòng liên hệ Bảo Hộ An Việt qua hotline 0968 745 799- 0975 605 788- 097 999 1328- 0979 716 676 để được hỗ trợ nhanh chóng!

Xem thêm:

BST khẩu hiệu an toàn xây dựng giúp xây dựng văn hóa an toàn lao động

Thẻ an toàn xây dựng: Đối tượng bắt buộc phải có khi làm việc tại công trường

Quy chuẩn 06 và các tiêu chí quan trọng cần đáp ứng khi xây dựng