Kiểm tra điều kiện làm việc ngoài trời của công nhân tại công trường

Ở công trường, điều kiện làm việc có thể thay đổi nhanh theo thời tiết, mặt bằng, cường độ lao động và đặc thù từng hạng mục. Vì vậy, kiểm tra điều kiện làm việc ngoài trời không chỉ dừng ở việc quan sát môi trường mà cần đánh giá các yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn của công nhân. Thực hiện kiểm tra đúng trọng tâm giúp nhận diện sớm nguy cơ và chủ động đưa ra biện pháp kiểm soát phù hợp.

Các yếu tố cần đánh giá về điều kiện làm việc của công nhân tại công trường

Điều kiện làm việc tại công trường không cố định mà thay đổi theo thời tiết, mặt bằng, thiết bị và từng hạng mục thi công. Vì vậy, cần đánh giá đồng thời môi trường, khu vực làm việc và phương tiện bảo vệ trước khi bố trí công nhân vào ca.

1. Yếu tố thời tiết và khí hậu

Thời tiết ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và mức độ an toàn của công nhân làm việc ngoài trời. Khi kiểm tra điều kiện làm việc, cần theo dõi nhiệt độ, độ ẩm, nắng nóng, tốc độ gió, lượng mưa và nguy cơ dông lốc, sấm sét, ngập lụt; với những ngày nắng nóng, còn cần đánh giá mức độ nóng mà cơ thể phải chịu thay vì chỉ căn cứ vào nhiệt độ không khí. Đồng thời, tốc độ gió cũng cần được kiểm soát chặt chẽ khi làm việc trên cao, dựng giàn giáo, lắp kết cấu thép hoặc vận hành thiết bị nâng.

Theo QCVN 18:2021/BXD, người lao động không được làm việc tại những vị trí trực tiếp chịu ảnh hưởng của thời tiết nguy hiểm như bão, gió mạnh từ cấp 5 trở lên, giông lốc, mưa đá, sấm sét hoặc ngập lụt. Trường hợp nhiệt độ không khí trên 35°C hoặc dưới 0°C, cần có phương tiện bảo vệ cá nhân chuyên dụng phù hợp trước khi bố trí công việc; mưa lớn cũng cần được xem xét để đánh giá nguy cơ trơn trượt, ngập nước, sạt lở và mất ổn định nền đất.

2. Môi trường và địa hình không gian thi công

Thời tiết chỉ là một phần của điều kiện làm việc. Trước mỗi ca, cần kiểm tra thực tế mặt bằng để phát hiện những thay đổi có thể tạo ra nguy cơ mới.

Một số nội dung cần rà soát gồm:

• Đường nội bộ có bị lầy lội, trơn trượt hoặc ngập nước hay không.
• Hố móng, hố đào có dấu hiệu sạt lở, sụt lún hoặc tích nước hay không.
• Giàn giáo, sàn thao tác, cầu công tác và kết cấu tạm có bị ảnh hưởng sau mưa gió hay không.
• Khu vực thi công có bị tích tụ bụi, khí thải hoặc thiếu thông thoáng hay không.
• Hệ thống điện, dây dẫn và thiết bị điện ngoài trời có được bảo vệ trước nước mưa hay không.
• Khu vực làm việc ban đêm có đủ chiếu sáng và lối đi an toàn hay không.

Sau thiên tai hoặc thời tiết cực đoan, việc kiểm tra càng phải được thực hiện kỹ hơn. QCVN 18:2021/BXD yêu cầu nhà thầu đánh giá các nguy cơ như sạt lở, sụt lún, hư hỏng hệ thống điện, tình trạng giàn giáo, kết cấu chống đỡ tạm và các yếu tố nguy hiểm khác trước khi cho thi công trở lại.

3. Trang thiết bị an toàn và tiện ích hỗ trợ

Phương tiện bảo vệ cá nhân phải được lựa chọn dựa trên đặc điểm công việc và môi trường thực tế. Tại công trường, có thể cần mũ bảo hộ, giày hoặc ủng bảo hộ, kính bảo vệ mắt, găng tay, quần áo phản quang, thiết bị chống rơi ngã và các phương tiện chuyên dụng khác tùy từng công việc. QCVN 18:2021/BXD cũng yêu cầu lựa chọn PTBVCN căn cứ vào đặc điểm công việc, điều kiện và môi trường làm việc.

Với lao động ngoài trời trong thời tiết nóng, công trường nên bố trí khu vực nghỉ có mái che, thông thoáng và có khả năng làm mát phù hợp. Nước uống sạch cần được cung cấp đầy đủ, thuận tiện để người lao động chủ động bổ sung nước trong ca làm việc. Đối với những điều kiện lao động gây mất nhiều nước và điện giải, việc sử dụng dung dịch bù điện giải cần được xem xét phù hợp, không nên coi đây là biện pháp thay thế cho việc nghỉ ngơi, giảm phơi nhiễm nhiệt và tổ chức lao động hợp lý.

Trách nhiệm của các bên trong việc đảm bảo điều kiện làm việc ngoài trời

Để việc kiểm tra không dừng ở khâu nhận diện nguy cơ, cần xác định rõ trách nhiệm của từng bên trong quá trình tổ chức và giám sát thi công. Theo QCVN 18:2021/BXD, các chủ thể tham gia xây dựng phải thực hiện trách nhiệm về an toàn phù hợp với vai trò của mình, trong đó nhà thầu có trách nhiệm tổ chức thực hiện các biện pháp an toàn tại công trường.

• Chủ đầu tư và tư vấn giám sát: Kiểm tra, giám sát việc thực hiện các yêu cầu an toàn theo hồ sơ thiết kế, biện pháp thi công và quy định áp dụng; yêu cầu khắc phục khi phát hiện điều kiện làm việc không bảo đảm.
• Nhà thầu thi công và ban chỉ huy công trường: Tổ chức đánh giá điều kiện thực tế, bố trí nhân lực, thiết bị, khu vực nghỉ, nước uống và phương tiện bảo vệ cá nhân phù hợp. Khi xuất hiện thời tiết nguy hiểm hoặc rủi ro vượt khả năng kiểm soát, cần chủ động điều chỉnh hoặc dừng công việc tại khu vực bị ảnh hưởng.
• Cán bộ an toàn (HSE): Theo dõi hiện trường, kiểm tra các yếu tố nguy hiểm, ghi nhận thay đổi về thời tiết và điều kiện mặt bằng, đồng thời đề xuất biện pháp kiểm soát và báo cáo người có thẩm quyền.
• Người lao động: Tuân thủ hướng dẫn an toàn, sử dụng đúng phương tiện bảo vệ cá nhân, báo ngay các nguy cơ phát hiện tại nơi làm việc và không tự ý thực hiện công việc khi điều kiện không bảo đảm an toàn.

Sự phối hợp giữa các bên giúp kết quả kiểm tra điều kiện làm việc ngoài trời được chuyển thành hành động cụ thể, thay vì chỉ ghi nhận hiện trạng. Đặc biệt, những thay đổi sau mưa bão, nắng nóng kéo dài hoặc khi điều kiện thi công biến động cần được thông báo và xử lý kịp thời. Khi trách nhiệm đã được phân công rõ, công trường sẽ chủ động hơn trong việc kiểm soát rủi ro và bảo vệ người lao động.

Lời kết

Kiểm tra điều kiện làm việc ngoài trời là cơ sở để công trường chủ động nhận diện nguy cơ và điều chỉnh phương án thi công theo tình hình thực tế. Qua thông tin trên, mong rằng người phụ trách và công nhân có thể xác định đúng những yếu tố cần đánh giá, từ thời tiết, mặt bằng đến trang thiết bị an toàn, qua đó xây dựng môi trường làm việc an toàn và phù hợp hơn!